تست های روانشناسی و پرسشنامه شخصیتی
مسیر شفافتر زندگی با تستهای روانشناسی:
گاهی برای پیدا کردن مسیر درست در روابط، تحصیل یا شغل، فقط به یک نقشه دقیق نیاز داریم. تستهای روانشناسی و پرسشنامههای شخصیتی به شما و درمانگرتان کمک میکنند تا با تکیه بر دادههای علمی، ریشه چالشها را شناسایی کرده و برای آیندهای روشنتر برنامهریزی کنید.
وفا حیدری
روان سنجی و تحلیل تخصصی تست های روانشناسی
پرسشنامه شخصیتی چندمحوری مینهسوتا (MMPI):
این پرسشنامه شخصیتی مشهورترین و پرمصرفترین آزمون شخصیتی برای سلامت روانی است که پرسشهای این آزمون جملههایی اِخباری هستند که فرد باید موافقت یا مخالفت خود را با آنها اعلام کند. از آنجا که MMPI، پرسشنامه ی پیچیدهای است، پیامدهای سوء تفسیر آن بسیار زیانبار است. به همین جهت استفاده از آن نیازمند وجود اجراکنندگان آموزشدیده و باتجربهاست. توصیه شدهاست که این آزمون از سوی پرسنل مدارس مورد استفاده قرار نگیرد. هدف از اجرای این پرسشنامه شخصیتی، شناخت شخصیت افراد است. با شناخت شخصیت افراد میتوان به طرز رفتار آنها، مشکلات اجتماعی، ناسازگاریها و اختلالات پی برد. بررسی و تحلیل این تست میتواند اطلاعات بسیار مفید و با ارزشی در اختیار روانشناسان قرار دهد و روانشناسان با کمک این اطلاعات به درمان اختلالهای بیماران خود بپردازند. اجرای این تست کاربردهای بسیار فراوانی دارد. بهطور مثال در زمینه های شناخت شخصیت فرد مورد نظر در مشاوره های فردی، مشاوره خانواده و زوج درمانی، مشاوره قبل از ازدواج، انتخاب بهترین درمان، مشاوره قبل از استخدام، مشاوره برای امور قضایی و …
پرسشنامه شخصیتی نئو (NEO):
پرسشنامه شخصیتی نئو، پنج عامل اصلی شخصیت ( روان رنجوری، برون گرایی، انعطاف پذیری، دلپذیر بودن و با وجدان بودن ) و در هر عامل، شش ویژگی فرعی شکل دهنده آنها را می سنجد. این پرسشنامه شخصیتی دارای 240 ماده یا پرسش است که به کمک آنها می توان به ارزیابی جامعی از چگونگی شخصیت بزرگسالان ( افراد بالاتر از 17 سال )پرداخت. هر ماده یا پرسش با پنج گزینه 1- کاملا مخالفم، 2- مخالفم، 3- نظری ندارم، 4- موافقم و 5- کاملا موافقم پاسخ داده می شوند. این پرسشنامه شخصیتی برای بررسی وضعیت شخصیتی افراد بهنجار کاربرد دارد. گفتنی است که این آزمون ویژگی های شخصیتی بهنجار را در توزیع طبیعی اندازه می گیرد.
پرسشنامه چندمحوری بالینی میلون (MCMI-III):
این آزمون یک پرسشنامه هنجارشده خودگزارشی است که طیف گسترده ای از ویژگی های مربوط به شخصیت، هیجان و نگرش فرد را ارزیابی می کند. این پرسش نامه پس از پرسش نامه MMPI دارای بیشترین کاربرد در فرهنگ های گوناگون در زمینه ارزیابی ابعاد شخصیتی و آسیب شناسی روانشناختی مراجعه کنندگان به مراکز بهداشت روان و یا نیازمندان به این مراکز در جهان شناخته شده است. این آزمون دارای 175 جمله دوگزینه ای: ” بلی” و “خیر” است، برای بزرگسالان ( بالاتر از 18 سال) که در شرایط درمانی و مراکز مشاوره تحت درمان هستند و یا سابقه داشتن اختلال ها و ناراحتی های روانشناختی را دارند، با هدف ارزیابی اختلال های شخصیتی و برخی نشانگان بالینی ساخته شده است. این آزمون می تواند در زمینه تشخیص روانپزشکی و در پیش گرفتن یک رویکرد درمانی متناسب با سبک شخصیتی و رفتاری درمانجو به درمانگران بالینی ( روانشناسان، روانپزشکان، مشاوران، مددکاران اجتماعی) در هنگام ارزیابی و تصمیم گیری کاربرد روش های درمانی کمک نماید.
پرسشنامه شخصیتی 16 عاملی کتل (16 PF):
این آزمون همچون سایر آزمون های ساخت یافته شخصیتی بر پایه فرضیه هایی ساخته شده است که باور دارند ویژگی های شخصیتی انسان در موقعیت های گوناگون از ثبات نسبی برخوردارند ولی از فردی تا فرد دیگر تفاوت می کنند. در عین حال آنها را می توان اندازه گیری کرد. شخصیت چیزی است که اجازه می دهد پیش بینی کنیم آدمی در اوضاع و شرایط معین چه رفتاری خواهد داشت. این آزمون برای پیش بینی رفتار واقعی فرد در شرایط معین، همچنین در نشست های مشاوره ای، بالینی، پیشرفت تحصیلی، سازمانی- صنعتی، مشاوره پیش از ازدواج، خانواده درمانی و پژوهشی کاربرد فراوانی داشته و دارد. ویژگی مهم و منحصر به فرد این آزمون شخصیتی، توانایی آن در زمینه سنجش میزان هوش به عنوان یکی از عوامل تاثیر گذار در چگونگی پاسخ فرد به محرک های بیرونی و درونی در شرایط گوناگون افزون بر شناسایی ویژگی های شخصیتی، است. این آزمون هم چنین برای بررسی میزان کشمکش و هماهنگی هیجانی میان همسران در زوج درمانی استفاده می شود.
پرسشنامه (چک لیست) نشانه های اختلالات روانی (SCL-90-R):
این آزمون ابزاری براي سنجش سريع وضعيت آسيبشناختي رواني افراد است. از اين پرسشنامه همچنين به عنوان ابزاري براي سرند افرادي كه دچار مشكلات روانشناختي هستند از ميان يك جمعيت بزرگ بهره گرفته ميشود که وضعيت كنوني روانشناختي افراد را در چارچوب ۹ زير مقياس مانند شکایات جسمانی، حساسیت در روابط متقابل، پرخاشگری،اضطراب و افسردگی و… به صورت كمي نشان ميدهد.كاربرد اين آزمون براي افراد عادي جامعه كه سن بالاتر از ۱۵ سال دارند، مراجعه كنندگان سرپايي مراكز روانپزشكي و روانشناسي، همچنين بيماران بستري در مراكز روانپزشكي غير از بيماران دچار ضايعات عضوي مغز و عقب ماندگان ذهني قابل اجرا است.
پرسشنامه افسردگی بک (BDI):
پرسشنامه بک به دلیل سادگی، سرعت اجرا و دقت بالا، به عنوان مناسبترین آزمون جهت بررسی و تشخیص اختلال افسردگی شناخته میشود. ویژگیهای کلیدی آن عبارتند از:
مبنای بالینی دقیق: سوالات این تست بر اساس مصاحبههای بالینی واقعی با بیماران افسرده طراحی شدهاند، بنابراین دقیقاً همان چیزهایی را میپرسند که یک فرد افسرده تجربه میکند.
جامعیت: این تست فقط به “احساس غم” نمیپردازد، بلکه علائم را در سه سطح بررسی میکند:
- علائم جسمانی: تغییرات خواب، اشتها، خستگی و کاهش میل جنسی.
- علائم رفتاری: گریه کردن، انزوا و ناتوانی در کار کردن.
- علائم شناختی: احساس گناه، بدبینی، بیزاری از خود و افکار خودکشی.
پرسشنامه اضطراب بک (BAI):
پرسشنامه اضطراب بک یک آزمون خودگزارشی کوتاه است که به طور خاص برای سنجش شدت علائم اضطراب طراحی شده است.
نکته متمایز کننده BAI این است که برخلاف بسیاری از تستهای دیگر که ممکن است اضطراب و افسردگی را با هم اشتباه بگیرند، این تست تمرکز ویژهای بر روی علائم جسمانی اضطراب (مانند تپش قلب، لرزش، تعریق) دارد. این ویژگی باعث میشود که تشخیص اضطراب خالص (به ویژه در اختلالاتی مثل پنیک یا هراس) بسیار دقیقتر انجام شود.
این پرسشنامه شامل ۲۱ سوال است که هر کدام یکی از نشانههای شایع اضطراب را هدف قرار میدهد. شما باید شدت هر علامت را در یک هفته گذشته (شامل امروز) مشخص کنید.
پرسشنامه هوش هیجانی بار-آن (EQ-I):
هوش هیجانی یا همان EQ نوع دیگری از باهوش بودن است که به درک احساسات خود و دیگران برای تصمیمگیری مناسب در زندگی اشاره دارد. آگاهی از وضعیت هوش هیجانی آنچنان اهمیت دارد که توسعه آن میتواند تفاوت شکست و یا موفقیت در زندگی شخصی و شغلی شما را مشخص کند. این آزمون شامل 90 پرسش است که پاسخ به آنها در یک مقیاس درجه بندی شده ازکاملاً موافقم تا کاملاً مخالم قرار می گیرد. این آزمون جهت ارزشیابی هوش هیجانی است. خرده مقیاس هایی که این آزمون می سنجد شامل موارد زیر است:
خودآگاهی هیجانی، ابراز وجود یا قاطعیت، احترام به خود، خودشکوفایی، استقلال، همدلی، روابط بین فردی، مسئولیت پذیری اجتماعی، حل مسئله، واقع گرایی، انعطاف پذیری، تحمل استرس، کنترل تکانه، شادمانی، خوش بینی.
پرسشنامه رضایت زناشویی انریچ (EMS):
این پرسشنامه 47 سوال دارد که پاسخ به آنها در یک مقیاس کاملاً موافقم تا کاملاً مخالفم تهیه شده است. این پرسشنامه 12 زیر مقیاس دارد که عبارتند از: پاسخ قراردادی، رضایت زناشویی، موضوعات شخصیتی، ارتباط زناشویی، حل تعارض، نظارت مالی، فعالیت های مربوط به اوقات فراغت، روابط جنسی، ازدواج و بچه ها، بستگان و دوستان، نقشهای مربوط به برابری زن و مرد و جهت گیری عقیدتی. این آزمون می تواند مشکلات بالقوه زوج ها را توصیف و شناسایی کند بنابراین برای افرادی که دارای مشکلات زناشویی هستند و یا به دنبال تقویت رابطه زناشویی خود هستند اجرای آن ضروری است و ابزاری مناسب جهت رواند بهتر جلسات زوج درمانی می باشد.
آزمون نیازهای اساسی گلاسر (BNQ):
تست نیازهای گلاسر یک آزمون کاربردی بر اساس «تئوری انتخاب» است که به شما این امکان را می دهد تا نیازهای اساسی خود را شناسایی کنید. این فرصتی است تا درک عمیق تری از خود پیدا کنید، زندگی شخصی و ارتباطات روزمره را بهبود ببخشید و در مسیر پیشرفت و رشد، گام های موثری بردارید. این آزمون در حوزه ی مشاوره های فردی، پیش از ازدواج و زوج درمانی کاربرد و اهمیت دارد و به بررسی نیازهایی چون نیاز به بقاء، نیاز به عشق و تعلق خاطر و … می پردازد.
شناسایی شدت این نیازها (مثلاً اینکه نیاز به آزادی شما ۴ از ۵ است ولی نیاز به عشقتان ۲ از ۵) بینش عمیقی به شما میدهد
شاید مهمترین کاربرد تست گلاسر در مشاوره پیش از ازدواج و زوجدرمانی باشد. تعارضات زناشویی اغلب ناشی از تفاوت در شدت نیازهاست
آزمون مثلث عشق استرنبرگ (STLS):
این آزمون توسط استرنبرگ برای بررسی عشق مثلثی بر مبنای همین نظریه ساخته شد و شامل 45 سوال می باشد که هر 15 سوال آن یکی از ابعاد سه گانه عشق شامل شور و اشتیاق (شهوت)، صمیمیت و تعهد را می سنجد که بر اساس وجود یا عدم وجود هر یک از ابعاد مطرح شده، مشخص می گردد که شما دارای کدام انواع عشق می باشید.
بسیاری از مشکلات زناشویی ناشی از عدم تعادل در این مثلث است. مثلاً یکی از زوجین به دنبال “صمیمیت” است و دیگری فقط “تعهد” دارد. انجام این تست به شما کمک میکند تا:
- زبان عشق همسرتان را بفهمید: شاید او عشقش را با تعهد نشان میدهد، در حالی که شما منتظر شور و هیجان هستید.
- نقاط ضعف رابطه را ترمیم کنید: اگر نمره “صمیمیت” پایین است، میدانید که باید روی گفتگو و وقت گذراندن با هم تمرکز کنید.
- از جدایی جلوگیری کنید: با شناسایی زودهنگام سردی در هر یک از اضلاع، میتوانید قبل از فروپاشی مثلث، آن را بازسازی کنید.
آزمون سبک های فرزندپروری بامریند:
آزمون سبکهای فرزندپروری بامریند (Baumrind Parenting Styles Inventory) ابزاری علمی است که آینهای در برابر شما قرار میدهد تا شیوه تربیتی خود را بشناسید و آن را بهبود ببخشید.
این آزمون جهت بررسی سه سبک فرزند پروری (مقتدرانه/ مستبدانه/ سهل گیر) طراحی شده است. پرسشنامه بامریند که در سال ۱۹۹۱ طراحی شد، شامل ۳۰ پرسش است که ۱۰ ماده آن به سبک فرزندپروری سهل گیر، ۱۰ ماده به سبک مستبدانه و ۱۰ سوال هم به سبک مقتدرانه در امر پرورش فرزندان مرتبط می شود. این پرسشنامه نیز بر مبنای مقیاس پنج درجه ای لیکرت طراحی شده است.
آزمون ترسیم خانواده:
آزمون ترسیم خانواده که تست محبوب و شناخته شده ای در میان همگان می باشد، برای ارزیابی شخصیت و احساسات کودکان کاربرد دارد. این آزمون برای درک مواردی از جمله درک شخصیت کودکان بر اساس ساختار خانواده، درک کیفیت رابطه احساسی کودک و یا نوجوان با خانواده خود، درک کلی رابطه ی کودک با خانواده اش، بلوغ عاطفی کودک یا نوجوان و … به کار برده می شود و برای گروه های سنی 5 تا 15 الی 16 سال کاربرد دارد.
این آزمون برای درک موارد زیر حیاتی است:
- درک جایگاه کودک در خانواده: کودک خودش را کجای این سیستم میبیند؟ طرد شده؟ مرکز توجه؟ یا حامی؟
- کیفیت روابط عاطفی: میزان صمیمیت، حسادت، ترس یا خشم نسبت به اعضای خانواده (پدر، مادر، خواهر و برادر).
- بلوغ عاطفی و تعارضات: شناسایی اضطرابها، پرخاشگریهای پنهان و سطح رشد عاطفی کودک.
آزمون اندریافت موضوع کودکان (CAT):
این آزمون برای دامنه سنی 3 تا 10 سال تهیه شده است و بر اساس نظریه شخصیتی مورای بوده و جزء آزمون های فرافکن محسوب می شود. این آزمون دارای 10 کارت است که در آنها به جای تصویر انسان از تصویر حیوان ها در موقعیت های انسانی استفاده شده است زیرا طی تحقیقات متعدد مشخص شده است که کودکان با حیوانات بیش از هر محرک دیگری فرافکنی می کنند و بعضی از رفتارهای انسان می تواند در کودک حالت بازداری داشته باشد. این تصویر ها طوری طراحی شده اند که بتوانند فعالیت های دهانی، رقابت با برادران و خواهران، رابطه با والدین، پرخاشگری و سایر تجارب دوران کودکی را برانگیزد.
آزمون هوش وکسلر کودکان ((WISC-5 (21 خرده آزمون):
آزمون وکسلر کودکان، هوش کلامی و هوش غیرکلامی آنها را مورد ارزیابی و سنجش قرار می دهد و برای ارزیابی توانایی های شناختی و هوش کودکان 6 تا 16 سال و 11 ماه است و البته لازم به ذکر است که آزمون هوش وکسلر برای گروه های سنی پیش دبستانی و بزرگسالان نیز در نسخه های متفاوت وجود دارد.
نسخه پنجم وکسلر (WISC-5) هوش کلی را به ۵ مولفه حیاتی تقسیم میکند که هر کدام نقش مهمی در موفقیت تحصیلی و زندگی روزمره دارند:
- درک مطلب کلامی (Verbal Comprehension)
- دیداری-فضایی (Visual Spatial)
- استدلال سیال (Fluid Reasoning)
- حافظه فعال (Working Memory)
- سرعت پردازش (Processing Speed)