وقتی بیشتر افراد به درمان روانشناختی فکر میکنند، یک تصویر آشنا به ذهنشان میآید: جلساتی هفتگی، هر بار حدود یک ساعت، که ماهها یا حتی سالها ادامه پیدا میکند. این شکل از درمان برای بسیاری از افراد مفید و مؤثر است، اما واقعیت این است که درمان روانشناختی تنها یک قالب و یک سرعت مشخص ندارد.
درمان مجموعهای از روشها و مداخلات علمی است که میتوانند با ریتمهای متفاوت ارائه شوند. برای برخی افراد، درمان تدریجی بهترین گزینه است و برای برخی دیگر، بهویژه زمانی که رنج روانی شدید یا مداوم است، درمان فشردهتر میتواند پاسخی متناسبتر به نیازهایشان باشد.
درمان روانشناختی؛ یک مسیر واحد برای همه نیست
هیچ نسخهی واحدی برای درمان همهی افراد وجود ندارد. شدت نشانهها، شرایط زندگی، سطح حمایت اجتماعی و توانایی فرد در مدیریت هیجانات، همگی تعیین میکنند که درمان با چه ساختاری بیشترین اثربخشی را داشته باشد.
درمانهای مبتنی بر شواهد (Evidence-Based) این انعطاف را دارند که:
- بهصورت هفتگی
- چند بار در هفته
- یا در بازههای کوتاه و فشردهتر
ارائه شوند، بدون آنکه لزوماً از کیفیت یا اثربخشی آنها کاسته شود.
وقتی فاصله بین جلسات زیاد به نظر میرسد
افرادی که با اضطراب شدید، افسردگی، سوگ پیچیده، وسواس، یا تجربههای آسیبزا زندگی میکنند، گاهی گزارش میدهند که فاصلهی بین جلسات درمان برایشان طولانی است. در این فاصله ممکن است:
- نشانهها دوباره شدت بگیرند
- افکار مزاحم یا هیجانات شدید بازگردند
- فرد احساس کند بدون حمایت رها شده است
در چنین شرایطی، افزایش تعداد جلسات میتواند به معنای پاسخ درمانی متناسبتر باشد، نه لزوماً نشانهی شدیدتر بودن مشکل.
درمان فشرده چیست؟
درمان فشرده به رویکردهایی گفته میشود که در آن جلسات رواندرمانی:
- بیش از یک بار در هفته
- در یک بازهی زمانی کوتاهتر
برگزار میشوند.
هدف این نوع درمان، کاهش فاصلهی بین مداخلات درمانی و حفظ پیوستگی فرایند درمان است. این مدل میتواند در درمان طیف وسیعی از مشکلات روانشناختی کاربرد داشته باشد؛ از اضطراب و افسردگی گرفته تا مشکلات مرتبط با تروما، تنظیم هیجان و حتی برخی تعارضهای بینفردی.
چرا گاهی درمان با سرعت بیشتر مؤثر است؟
در بسیاری از مشکلات روانشناختی، رنج فرد تنها به خود علائم محدود نمیشود، بلکه به انتظار، تعلیق و بیثباتی هیجانی بین جلسات هم مربوط است.
درمان فشرده میتواند:
- پیوستگی یادگیری مهارتها را حفظ کند
- احساس امنیت و حمایت مداوم ایجاد کند
- از طولانی شدن دورههای دشوار درمان جلوگیری کند
- انگیزهی فرد برای ادامهی درمان را افزایش دهد
در برخی رویکردها، مانند درمانهای شناختی-رفتاری، تداوم جلسات میتواند به تثبیت سریعتر تغییرات شناختی و رفتاری کمک کند.
نقش درمانهای فشرده در اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
یکی از حوزههایی که درمان فشرده بیشترین شواهد علمی را دارد، درمان اختلال استرس پس از سانحه است. در PTSD، اجتناب از افکار و خاطرات آزاردهنده نقش مهمی در تداوم علائم دارد.
درمانهایی که با فاصلهی کم برگزار میشوند، میتوانند:
- دورهی دشوار اولیهی درمان را کوتاهتر کنند
- احتمال رها کردن درمان را کاهش دهند
- و به بهبود سریعتر نشانهها کمک کنند
با این حال، PTSD تنها یکی از مواردی است که میتواند از این مدل درمانی بهرهمند شود، نه تنها مورد آن.
آیا درمان فشرده برای همه مناسب است؟
خیر. درمان فشرده یک گزینهی تخصصی است و تصمیم دربارهی آن باید بر اساس ارزیابی دقیق انجام شود.
این نوع درمان زمانی بیشترین اثربخشی را دارد که:
- درمانگر آموزش و تجربهی کافی داشته باشد
- وضعیت روانی و شرایط فرد بهدرستی بررسی شده باشد
- حمایت لازم در طول فرایند فراهم باشد
برای برخی افراد، درمان آهستهتر و جلسات هفتگی همچنان بهترین و ایمنترین انتخاب است.
بازنگری در یک باور قدیمی
سالها این تصور وجود داشته که درمان مؤثر الزاماً باید آهسته و طولانی باشد. پژوهشها نشان میدهند که این موضوع همیشه صادق نیست. گاهی مسئلهی اصلی «مدت زمان درمان» نیست، بلکه نحوه و ریتم ارائهی آن است. درمان زمانی کارآمدتر میشود که بتواند خود را با نیاز واقعی فرد هماهنگ کند؛ چه این هماهنگی به معنای زمان بیشتر باشد، چه سرعت بالاتر.
اگر در حال درمان هستید یا به شروع درمان فکر میکنید و نمیدانید چه ساختار و سرعتی برای شما مناسبتر است، دریافت نظر تخصصی میتواند مسیر را شفافتر کند.
جمعبندی
درمان روانشناختی زمانی بیشترین اثربخشی را دارد که:
- فردمحور باشد
- انعطافپذیر طراحی شود
- و با شدت و نوع رنج روانی هماهنگ باشد
در برخی مسیرهای درمانی، بهبودی به زمان طولانیتر نیاز ندارد، بلکه به ساختاری متناسبتر نیاز دارد.
شروع آگاهانه، مسیر آرامش
اگر هنوز نمیدانید چه نوع درمانی برای شما مناسبتر است، ارزیابی تخصصی اولین قدم است.
در کلینیک ندای آگاهی تا آرامش، همراهی علمی و انسانی برای انتخاب بهترین مسیر درمان، اولویت ماست.
🌿 برای دریافت وقت مشاوره، همین امروز اقدام کنید.
